ایده­ی “شهر-فرهنگ” چارچوبی برای برنامه ریزی شهر ایرانی-اسلامی

قسمتی از متن پایان نامه :

پیشینه­ی پژوهش: 

مطالعه منابع تا حد امکان، نشان می­دهد که تاکنون در خصوص تدوین چارچوبی کلی برای برنامه ریزی و شهرسازی اسلامی از سوی نظریه­پردازان و صاحب­نظران ذی­ربط انجام نگرفته می باشد. تحقیقات انجام­شده و نظریات ارائه شده در خصوص شهرنشینی و شهرسازی اسلامی یا ایرانی-­اسلامی صرفا در خصوص وضع این امر در طول دوران اسلامی و در متن تمدن اسلامی می باشد و یا به تحلیل کالبدی و فضایی از شهرهای موجود فعلی در سرزمین های اسلامی پرداخته شده می باشد. منبعی یافته نشد که نشانگر کوشش برای ایجاد و تدوین یک چارچوب نظری و عملی برای ساختن شهری ایرانی-­اسلامی یا برنامه ریزی شهرهای اسلامی در دوره­ی معاصر و منطبق با شرایط جامعه­ی مدرن باشد؛ به گونه­ای که بتواند هم ویژگی اسلامی داشته باشد و هم بتواند به اقتضاعات جامعه­ی مدرن کنونی پاسخ­گو باشد. در هر صورت گزیده­هایی از نتایج تحقیقات انجام شده در خصوص شهر و شهرسازی اسلامی و ایرانی-­اسلامی در ذیل ارائه می­گردد.

­ زنگانه و همکاران (1391) در مقاله­ای با عنوان ” بازشناسی هویت کالبدی در شهرهای اسلامی” به دنبال شناخت مشخصه­های هویت کالبدی شهرتاریخی و سنتی اسلامی (مسجد، بازار و محله) در شهر ری می باشد و می­نویسند که: این مقاله کوشش دارد به الگوی متداول ازعناصر شهر اسلامی دست یافته و کارکرد آنها را تبیین نماید. ایشان با روش پژوهش توصیفی-تحلیلی در تلاشند تا به این سوال پاسخ دهند که آیا می­توان شهر ری را به لحاظ مشخصه­های کالبدی به عنوان شهری با هویت اسلامی شناخت؟ در پایان به این نتیجه می­رسند که شهر ری در طول تاریخ تحول خود کارکردهای شهر اسلامی را به عنوان مرکز سیاسی، مذهبی و اداری از خود نشان داده می باشد. در زمان کنونی نیز همین کارکردها را با چهره­های امروزین بازتاب میدهد. همچنین نتایج نشان می­دهد که مشخصه­های کالبدی شهر اسلامی در شهر ری قابل بازشناسی هستند و شهر ری در سرزمین ایران هویت یک شهر اسلامی را از نظر عناصر کالبدی داراست و کارکردهای لازم را ارائه می­دهد.

­ نقی زاده (1383) در مقاله­ای به  مطالعه “بارزه­های شهر و معماری اسلامی” پرداخته می باشد. در این باره چنین ارائه می­کند: صاحب­نظران مختلف در مورد کاربرد تعابیر معماری و شهرسازی اسلامی اظهار نظرهای متفاوتی از رد کامل تا تشکیک و تا تایید کامل را ارائه می­کنند. ایشان­ چنین ابراز داشته­اند که این اختلاف نظرها به وجود اختلاف نظر یا فقدان همزبانی در معانی، تعابیر و مصادیق ارتباط دارد و علاوه بر آن گاهی فراموش می­گردد که جهان­بینی و معماری و شهر­سازی ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند. وی در این مقاله به ریشه­ها و مبانی امکان وجود معماری و شهرسازی اسلامی پرداخته و در خاتمه برای این تعابیر و تعابیر مشابه با آنها، تعاریفی ارائه کرده­اند.

­ فلاحت (1390) در مقاله­ای با عنوان “برساخت مفهوم شهر اسلامی” مروری بر تاریخ پیدایش و سیر تحول مفهوم و اصطلاح “شهر اسلامی” داشته می باشد. در این مقاله ایشان چنین ابراز داشته­اند که مفهوم شهر اسلامی اولین بار از سوی شرق شناسان فرانسوی به شهرهای شمال آفریقا و خاورمیانه اطلاق شده می باشد که در دهه­های آغازین قرن بیستم شکل شهری شهرهای خاورمیانه و شمال آفریقا را بصورت علمی مورد مطالعه قرار دادند. از آن وقت به بعد، تعداد زیادی از متون به نظریه­پردازی در زمینه­ی شکل شهرهای مزبور پرداخته و آنها را بصورت علمی مورد مطالعه قرار دادند. ایشان ایده­های اصلی افراد برجسته­ی این نظریه­پردازان را تحت سه گروه عمده که شامل: 1) ظهور مفهوم شهر اسلامی (1900- 1950)، 2) نظریه­های تجدید نظر طلبانه (1950-1980)، 3) نظریه­های پیشرو می­باشند، جمع نموده­اند تا نشان دهند که چگونه پیش فرض­های خاصی بر توصیف آنها سایه افکنده و چگونه کلیشه­های امروزی این حوزه­ی مطالعاتی ریشه در خوانش­های نخستینی دارد که به گونه وسیع تحت تاثیر نظریه­های شهری متداول عصر خود در اروپا بوده­اند.

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

 

1-3-1-­ آیا ایده شهر-فرهنگ می­تواند شهر ایرانی-اسلامی را پایدار کند؟

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

1-3-2-­ چگونه می­توان ایده شهر-فرهنگ را در شهر ایرانی  (خوی) تقویت نمود؟

 دانلود متن کامل پایان نامه جغرافیا در لینک پایین صفحه